Wat moet je doen om een burn-out te voorkomen?

Voel je je uitgeput en heb je het gevoel dat je van alles moet en voortdurend tekortschiet? Misschien heb je wel een (beginnende) burn-out! Dan is het belangrijk om actie te ondernemen voordat je er helemaal aan onderdoor gaat. 

Wat zijn de eerste tekenen van een burn-out?  

• Je bent fysiek heel erg moe, en toch dender je maar door 
• Je bent sneller geëmotioneerd, ook eerder geïrriteerd 
• Je ziet op tegen je werk en er komt minder uit je handen 
• Je voelt je onzeker en je trekt je terug 
• Je kunt je slecht concentreren 
• Je hebt lichamelijke klachten, je slaapt bv slecht of je hebt hoofdpijn, pijn in je maag. 

Dit zijn signalen van een (beginnende) burn-out. Je kunt ze maar beter serieus nemen. Want hoe langer je moe bent, hoe langer je herstel duurt. Dat kan maanden duren, soms wel jaren. Als je die eerste tekenen merkt, ben je mogelijk al in het stadium van overspannenheid. Laten we eens kijken naar het verschil tussen burn-out en overspannen zijn. 

Wat is het verschil tussen een burn-out en overspannenheid? 

Het verschil tussen een burn-out en overspannenheid zit vooral in:  

• De ernst van de klachten  
• De duur van de overbelasting  
• De tijd die je nodig hebt om weer te herstellen.  

Beide ontstaan door langdurige overbelasting, maar bij een burn-out zijn je fysieke en mentale reserves veel verder uitgeput. Bij overspannenheid is de emmer overgelopen. Je voelt je gespannen, emotioneel of prikkelbaar, je piekert veel en hebt moeite om overzicht te houden. Ook slaap je slecht en kun je je lastig concentreren. Met voldoende rust, ondersteuning en het verminderen van de stress kun je meestal weer herstellen. 

Bij een burn-out ben je al veel langer uitgeput. Zelfs kleine inspanningen kunnen te veel zijn en opladen lukt nauwelijks meer. Herstel kost vaak maanden en vraagt niet alleen om rust, maar ook om een andere manier van omgaan met stress, grenzen en herstel. Als je overspannen bent, ben je dus al ver over je grenzen gegaan. Het is een belangrijk waarschuwingssignaal.  

Wat is het verschil tussen een burn-out en een depressie? 

Een burn-out en een depressie lijken soms op elkaar. Want in beide gevallen kun je je uitgeput voelen, slecht slapen, moeite hebben met concentreren en het gevoel hebben dat alles je te veel wordt. Toch is er een belangrijk verschil. Een burn-out ontstaat vaak na een lange periode van overbelasting. Meestal kun je nog wel genieten van leuke momenten, maar ontbreekt je de energie. 

Bij een depressie is er vaak meer aan de hand dan alleen uitputting. Je voelt je somber, leegte of hopeloos en je hebt geen plezier meer in dingen die je eerder gelukkig maakten. Het leven voelt zwaar en kleurloos. Rust nemen is niet voldoende; meer ondersteuning is nodig. 

Maar de grens tussen een burn-out en een depressie blijft onscherp. Want langdurige overbelasting kan bijdragen aan het ontstaan van een depressie en andersom kunnen depressieve klachten veel lijken op een burn-out. Daarom is het belangrijk om niet zelf een diagnose te stellen, of als je coach bent een poging tot diagnose te doen. Welke naam de klachten ook krijgen, ze verdienen het om serieus te nemen. Bespreek je klachten met je huisarts. Samen kun je kijken wat er aan de hand is en welke ondersteuning het beste past.

Wat kun je doen om een burn-out te voorkomen? 

Wandel! Maak een wandeling in de natuur en sta stil bij hoe je je voelt, zowel fysiek als mentaal. De Basiswandeling zal je erbij helpen. Wandelen in de natuur helpt je ontspannen. 

Neem een time-out. Neem een week vrij en plan die week helemaal niets waar je geen zin in hebt. Doe waar je zin in hebt: wandelen, borduren, een serie kijken. Hoe voel je je na die week? Helpt het? Fijn! Maar helpt het niet of nauwelijks? Dan kan het zijn dat je echt op weg bent naar je een burn-out!
PS: Natuurlijk denk je dat je geen week vrij kunt nemen, en natuurlijk kan het wel. 

Ga naar je huisarts. Die kan kijken hoe het met je gezondheid is. Heb je een burn-out, ben je overspannen? Dan zal je in eerste instantie minder uren kunnen maken, of je misschien wel ziek kunnen melden. 

Stel jezelf deze checkvraag: ‘als ik op deze manier nog twee jaar door ga, hoe gaat het dan met me?’ Als je jezelf dan als totaal uitgeput ziet, dan weet je dat je nu op weg bent. 

 Doe wat nodig is voor je gezondheid: 

• Breng ritme en structuur in de dag  
• Maak wandelen onderdeel van je dagelijks ritme  
• Wees mild 
• Voed jezelf met gezond eten  
• Matig of stop met alcohol  
• Ontdek wat je energie geeft en doe daar meer van 
• Praat met een vertrouwd iemand.  

Gebruik deze herstelperiode periode om te ontdekken wat je echte wensen in het leven zijn. Het klinkt als een cliché, maar je kunt sterker uit een burn-out komen. Want zit je met je werk eigenlijk wel op het goede spoor, of heb je andere dromen en talenten? 

Meld je aan voor een wandelcoachtraject bij een gecertificeerde wandelcoach. Als je moe bent, twijfelt, je onzeker voelt, je je naar je werk sleept, anderen tevreden probeert te houden en niet weet wat jij nu wilt, dan verdien je het beste. 

Coach, wat kun je doen als je coachee een beginnende burn-out heeft? 

• Vat wat je coachee vertelt en je observaties samen, zonder oordeel. En vraag hoe je coachee zich écht voelt. Laat je coachee de eigen situatie erkennen. 
• Zorg ervoor dat je coaching een veilige haven is. Geef aan dat er niets ‘moet’ in je coachwandelingen. De lat mag omlaag. 
• Maak compassie wakker. Je coachee kan mild naar zichzelf kijken en de situatie realistisch onder ogen zien. 
• Besteed aandacht aan gezonde dagelijkse dingen: wandelen, slapen, ontspannen, gezond eten.  
• Adviseer je coachee om naar de huisarts te gaan. Een burn-out geeft fysieke en mentale klachten en ontregelt het zenuwstelsel. Alleen de huisarts stelt de diagnose burn-out (surmenage).  
• Ontdek energieslurpers en energiegevers. Waar kan je coachee grenzen stellen en waar heeft hij zin in?  
• Verdiep je in stress en burn-out en zodat je coachee op weg gaat naar herstel met jouw vaardigheden en (wandelcoach)oefeningen. 

Heeft je coachee een beginnende burn-out? Creëer de veiligheid om dit te bespreken. Verlaag de druk, en focus op rust, grenzen stellen en doorverwijzen naar de huisarts.

Lees mee met Marleen, die ziek werd van steeds maar doorrazen. 

Marleen (36) werkt keihard in haar eigen bedrijf. Ze heeft iets moois opgezet, maar ze is uitgeput en heeft het idee dat haar hoofd ‘explodeert’. Marleen volgt een wandelcoachtraject. 

Na haar studie gezondheidswetenschappen, met als specialisme trauma en geweld, hoopt Marleen haar droom waar te maken. Ze vertrekt naar Azië en ontwikkelt daar trainingen voor mensen die minderjarige slachtoffers van mensenhandel helpen weer te integreren in de maatschappij. 

Eenmaal terug in Nederland werkt ze bij een organisatie die opkomt voor kinderrechten. En drie jaar geleden zette ze haar eigen bedrijf op: een projectbureau dat zich richt op de maatschappelijke ontwikkeling van jongeren en kinderen. Ook geeft ze trainingen in het buitenland. In de 3 jaar waarin ze haar bedrijf van de grond trekt, krijgt ze ook nog twee kinderen. 

In tranen 

Dat klinkt natuurlijk prachtig, maar de realiteit is dat alle drukte Marleen te veel is geworden. Als ze me belt over een mogelijk coachtraject, vertelt ze me dat ze haar koers kwijt is. Ze weet sowieso niet meer wat ze wil en ze twijfelt over alles. Ze heeft veel plannen en er komt te weinig uit haar handen. Maar het echte probleem is dat ze niet meer tot rust komt. ‘Mijn hoofd tolt’, vertelt ze en ze is in tranen. 

Een beginnende burn-out 

Tijdens onze eerste wandeling merk ik dat Marleen op het randje van overspanning zit. Dat besef is bij haar niet doorgedrongen. Ja, ze is doodmoe en haar ‘hoofd staat op ontploffen’. Ze kan geen besluiten nemen en twijfelt over alles. En ja, ze reageert vaker geïrriteerd op haar partner en kinderen. En ze vindt voortdurend dat ze harder haar best moet doen en sneller dat nieuwe projectplan moet schrijven. ‘Ik ben er al een half jaar mee bezig, en het kan in 3 weken klaar zijn!’ Ze vergelijkt zich met succesvollere mensen en gelooft echt dat zij niet deugt.  

Als ze vrij is? 

Ik vraag haar hoe ze zich voelt als ze helemaal vrij is en als er helemaal geen problemen en strubbelingen zijn. ‘Dan ben ik kordaat, heb ik lef en geniet ik’, komt er stamelend uit. 

Ze herontdekt dat ze vroeger altijd precies wist wat ze wilde. Ze was een pittig kind met een eigen wil. Op dat moment voelt ze er een glimp van en ze is weer in tranen. Ontwikkelingswerk doen in Azië was haar grote droom. Na haar studie kon ze dat meteen waarmaken, maar de organisatie waar ze voor werkte, begeleidde haar niet. Ze moest het zelf helemaal uitzoeken en keerde een jaar later met een mislukt gevoel terug naar Nederland. Haar zelfvertrouwen was ze kwijt, toch ging ze hardwerkend verder met haar carrière. 

Het spoor van moeten 

Ik zie dat bij veel mensen die ik coach. Ze zitten op een of andere manier op het spoor van moeten, zijn bezig te voldoen aan verwachtingen van anderen (althans, ze denken dat anderen die verwachtingen hebben) en voelen langzaamaan niet meer wat ze zelf willen.  

Soms ontstaat het door een gebeurtenis waarin ze het gevoel hadden dat zij faalden, soms doordat zij in een ‘je doet wat je moet doen’-sfeer zijn opgegroeid. Als je er dan gevoelig voor bent en ook nog eens keihard werkt, ligt een burn-out op de loer. 

Vakantie 

We onderzoeken haar talenten en die geven haar zelfvertrouwen een boost. Er komt onder andere uit dat ze heel open en toegankelijk is en vol creatieve ideeën zit. Prachtige talenten dus. Maar het inzicht in haar unieke talenten is niet genoeg om de burn-out te lijf te gaan. Er is rust nodig. 

Haar vakantie komt eraan, maar ze ziet er tegenop ziet. Ze heeft de hele vakantie vol gepland met afspraken. Ik vraag haar hoe ze zich over twee jaar voelt, als ze op deze wijze door leeft. Houdt ze dat nog vol? Nee, zegt ze. ‘Ik zou me dan voelen als een dood muisje, ergens opgerold in een hoekje. Dan ben ik niets meer.’ 

Ik vraag haar hoe het zou zijn om vijf weken vakantie helemaal vrij te maken en alleen te doen wat ze echt zelf wil. ‘Dat kan toch helemaal niet?’ Maar al snel fantaseert ze, ze heeft er zin in. Ze zou afspraken afzeggen, met vriendinnen naar de sauna gaan, zonder duidelijk doel rondwandelen, anderhalf uur boodschappen doen en lekker uitgebreid koken, een appeltaart bakken en haar kinderen toch naar de crèche brengen.  

Vrij nemen 

Marleen neemt eerst een paar dagen vrij, helemaal voor zichzelf. Ze geniet. En zij niet alleen. Haar man vertelt hoe fijn het is om haar weer vrolijk en rustig te zien. Haar kinderen zijn meegaander. Langzaam begint het kwartje te vallen. Het moet écht anders. Marleen besluit geen nieuwe projecten aan te nemen in haar bedrijf. Ook stapt ze uit een netwerkorganisatie waar ze actief in was. Ondertussen verkoopt haar man zijn eigen bedrijf. Daardoor hebben ze ineens een financiële buffer. 

Op reis met de jeep 

De twee nemen een radicaal besluit; ze gaan er een tijd tussenuit. Ze hebben een jeep gekocht en ze laden de hoognodige spullen en hun kinderen in. Rondreizen, niets hoeven, wel zien waar we uitkomen en genieten, dat is het plan. Hoe het verder moet met werk, zien ze daarna wel weer. Marleen snapt dat ze beslissingen over werk niet kan maken wanneer zij nog niet hersteld is. Aandacht voor zichzelf en haar gezin staan nu op nummer 1. Ze heeft vertrouwen in de toekomst. ‘Er komt iets moois op mijn pad.’ 

Wil je meer lezen over burn-out? 

• 6 Natuur-Interventies die burn-out voorkomen en herstellen  
• Hoe wandelcoaching herstelt bij ziekteverzuim  
• Wat is het verschil tussen Coachen en Therapie? 
• Mijn belangrijkste les over burn-out (die ik leerde van een coachee) 

Toolbox en Kennisbank 

• Meer inspirerende artikelen, video’s en blogs over coachen en wandelcoachen vind je in onze Toolbox Wandelcoachen.
• De Toolbox Wandelcoachen is een onderdeel van onze vrij toegankelijke Kennisbank voor Coaches en Wandelcoaches 

Wil je meer leren over coachen bij Stress en Burn-out? 

• Wil je verdiepen in Stress en Burn-out coaching? Misschien is de tweedaagse Wandelcoach training Stress en Burn-out Coaching iets voor je? 
• Of de Wandelcoach training Leefstijl- en Vitaliteitscoach
• Bekijk het complete overzicht van de Wandelcoach opleidingen en trainingen 

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, verrassende artikelen en video’s over wandelcoachen en coachen. Meld je aan voor onze nieuwsbrief.