Wat is gezonde slaap? Nieuwste inzichten. En: wat kun je doen als coach?

Vier nieuwe wetenschappelijke inzichten uit slaaponderzoek van Martin Dresler geven een frisse kijk op gezonde slaap:

• Vergeet de heilige acht uur. Nieuw onderzoek laat zien dat hoe regelmatig je ritme is belangrijker is dan het aantal uren. 
• Een paar slechte nachten zeggen weinig. Of je écht een gezonde slaap hebt, ontdek je pas als je uitzoomt en je slaappatroon over een langere periode bekijkt. 
• De interessantste momenten van je slaap zitten niet in maar tussen de slaapfasen.  Juist de overgangen van de ene fase naar de andere vertellen veel over de kwaliteit en dynamiek van je slaap. 
• Terwijl je slaapt, gebeurt er véél meer dan we lange tijd konden zien. Nieuw onderzoek brengt herstelprocessen aan het licht die in laboratorium-slaaponderzoek buiten beeld bleven.  

Martin Dresler, hoofdonderzoeker bij het Donders Sleep- en Memory Lab ontdekte deze nieuwe inzichten met nieuwe, draagbare EEG-technologieën en met de Smartwatch. Daarmee kan hij mensen weken, maanden en zelfs jaren volgen. Dat geeft een natuurlijker beeld dan het klassieke laboratoriumonderzoek. Ik lees zijn interview in het Tijdschrift de Psycholoog (juli 2026). 

Wat zijn de nieuwste inzichten op het gebied van gezonde slaap? 

Laten we het preciezer bekijken: Wat ontdekte Martin Dresler en zijn team over gezonde slaap? 

• Regelmaat is belangrijker dan duur. Dresler zegt dat je slaapregelmaat eerder een goede nachtrust geeft dan de 8 uur die we vaak proberen te bereiken. Dus als je rond dezelfde tijd slaapt en opstaat, voel je je energieker en gezonder. Ken je dat, dat je de uren telt en als je 7 uur geslapen hebt dat je dan tevreden bent, maar tegelijkertijd voel je je moe? Daar zit al een clue. Natuurlijk is voldoende slaap belangrijk. Maar Dresler laat zien dat het slaappatroon belangrijker is dan een paar goede nachten. 
  Dat uitgangspunt zie ik ook in wandelcoaching: Eén wandeling verandert je leven niet, maar een nieuw ritme van wandelen in je leven, wel. 

• Kijk niet naar één of een paar nachten maar naar een langdurig patroon om inzicht te krijgen in slaap. Dresler kan nu ook door draagbare EEG-technieken, en ook via smartwatches mensen over langere tijd volgen. Daardoor kan hij met véél meer onderzoeksdata werken die AI weer kan analyseren. Dat hoeft niet meer handmatig en geeft veel nieuwe, natuurlijke info.
  Als coach vraag je dan ook niet meer: 'Hoe sliep je vannacht?' Maar: 'Hoe ziet je slaappatroon er over langere tijd uit?'  

• Slaap is complexer dan de slaapfasen die we nu kennen. Zijn onderzoek laat zien dat de overgangen tussen slaapfasen veel informatie bevatten. Slaap bestaat niet uit een reeks losse fasen, maar is een voortdurend veranderend proces. Want jarenlang deelden onderzoekers in laboratoriumstudies slaap op in vaste fasen: Lichte slaap, diepe slaap en REM-slaap. Inmiddels blijkt dat juist de overgangen tussen die fasen veel informatie bevatten. Én waarschijnlijk zijn er ook nog meer fasen in onze slaap. 
  Hier moet ik ook denken aan wandelcoaching: Je coachee praat niet alleen over zijn ervaringen, pijn en wensen, maar juist tussen de woorden gebeurt er vaak iets. Je coachee loopt ineens langzamer, blijft stil staan, zucht diep, kijkt naar de bomen, en zegt iets als: 'Volgens mij ben ik gewoon moe van altijd doorgaan.' De tussenfase, de ruis, leidt tot iets nieuws. 

• Repareren, groeien en opruimen! Dat doet gezonde slaap volgens Dresler. Gezonde slaap is nóg veel belangrijker dan we dachten. Wat doet het concreet: 
  • Spieren en DNA herstellen: beschadigingen worden gerepareerd 
  • Hormonen komen weer in balans 
  • Afvalstoffen worden afgevoerd 
  • Je afweersysteem herstelt en versterkt zich 
  • Je stofwisseling wordt gereguleerd 
  • Je brein verwerkt en bewaart nieuwe informatie en herinneringen 
  • Emoties worden verwerkt en gereguleerd 
  • Je energiehuishouding komt weer in balans 

Veel hè. Natuurlijk wil je dan gezond slapen. En je coachee ook! 

Hoe ga je gezond slapen? 

Eigenlijk begint een coachtraject nooit met slaap zelf. Je coachee begint eerder over vermoeidheid, stress, een volle agenda, een conflict op het werk, zorgen, of vertelt over een lichaam dat al maanden op spanning staat. Wij vragen in ons intakegesprek (het Startgesprek) altijd hoe mensen slapen. En best vaak komt dan de opmerking: 'Ik slaap niet goed.'  

De nacht vertelt iets over de dag 

Het is alweer een aantal jaren geleden dat ik het boek 'Slaap vatten' van Bregje Hofstede las. Ik sliep zelf al een tijdje zo beroerd dat ik overdag stond te tollen op mijn benen. Na allerlei boeken over slaap met standaard tips die niet hielpen, was dit een boek dat me echt iets zei. Bregje Hofstede onderzoekt haar eigen slapeloosheid door nieuwsgierig te worden naar wat die slapeloosheid haar probeert te vertellen.  

Wat helpt als je beter wilt slapen?  

Slaap is geen losstaand probleem, het vertelt iets over hoe we overdag leven, zegt Bregje Hofstede. Ze neemt je mee in wat ze allemaal probeerde (en niet hielp) en wat uiteindelijk hielp om gezonder te slapen. Er is niet één norm waar iedereen aan moet voldoen, daarom is het voor elk een persoonlijke zoektocht.  

• Gezonde slaap is geen prestatie: Hofstede schrijft hoe ze steeds op zoek was naar dé oplossing: de juiste gewoonten, adviezen en technieken. Ze probeert: geen suiker, geen koffie, voor het slapen eiwitrijk eten, warme melk, kruidenthee, pillen en poeders, sporten, oordopjes en oogmasker, geen blauw licht, mediteren, in haar hoofd aftellen vanaf 1000 enz. Ze wordt er steeds fanatieker in. Maar hoe meer ze uit de kast trekt om beter te slapen hoe hoe meer geobsedeerd ze raakt met gezond slapen. Ze laat zien dat slaap zich niet laat afdwingen. 
  Dat herkende ik. Toen ik ten einde raad een slaapbureau belde en op de lange wachtlijst mocht, vroeg ik: 'heb je dan nog een tip voor de komende tijd?' De psycholoog van Slaapmakend was geruststellend en zei iets van: 'ga er van uit dat je goed voor jezelf gaat zorgen.' Het bijzondere was: haar zin ontspande me, overtuigde me en die nacht sliep ik goed. Die ervaring gaf me hoop en merkwaardigerwijs was dit de start van meer goede nachten. De slaapbegeleiding was niet meer nodig. 
  Maar ik had nog meer gedaan. 

• Gezonde slaap begint overdag. Gezonde slaap ontstaat in een leven waarin ruimte is voor herstel. Een belangrijk inzicht in haar boek is dat de nacht niet losstaat van de dag. Stress, verdriet, perfectionisme, prestatiedruk en onverwerkte ervaringen reizen mee de nacht in. Andersom biedt een leven met meer rust, veiligheid en ontspanning ook de voorwaarden voor goede slaap. 
  Ondertussen sliep ik al zo lang slecht door een veel te drukke, maar superleuke agenda, ik kon niet stoppen van enthousiasme. Maar met het mantelzorgen voor mijn moeder en de zorgen over hoe zij zich voelde (had ze pijn, voelde ze zich eenzaam, kreeg ze wel voldoende aandacht?) brak het me op. Op een vakantie genoot ik overdag en 's nachts viel ik pas tegen vijven in slaap. Ik kwam helemaal niet bij. Pas toen ik rigoureus minder ging werken en werk uitbesteedde, ging wandelen en dwalen om ervan te genieten, ging ik echt goed slapen. 

• Gezonde slaap betekent niet dat je nooit wakker wordt. Hofstede schrijft over de angst die zij had bij het wakker liggen. Als ze al naar bed ging maakte ze zich al zorgen of ze kon slapen. Juist die angst versterkt slapeloosheid. Een tijdje wakker liggen en ondertussen wakker worden hoort bij het menselijk slapen. 
  Dat herkende ik ook. Toen ik podcasts ontdekte viel ik er óf mee in slaap óf ik luisterde naar een interview. Ik heb toen een tijd lang heel veel interviews beluisterd… 

• Gezonde slaap vraagt om vertrouwen. Slaap is geen project dat je succesvol kunt managen. Hofstede pleit voor een houding van overgave en mildheid in plaats van controle. Dat betekent niet dat slaaphygiëne onzin is, maar wel dat controle niet werkt. Wat ik zo mooi vind aan Hofstede is haar vraag is 'Wat vertelt mijn slapeloosheid over mijn leven?' Slaap is een ingang om samen te onderzoeken hoe iemand leeft, met zichzelf omgaat en hoe iemand kan herstellen. 
  Ondertussen sliep ik goed met af en toe een 'rommelige' nacht. Toen ik stopte met alcohol en drukke avondactiviteiten verdiepte mijn slaap zich. Nu slaap ik vrijwel altijd heerlijk en ben ik uitgerust. Een gezonde slaap, wat heb ik daar naar verlangd! 

Hoe kun je iemand coachen om beter te slapen? 

Natuurlijk zijn we geen slaaptherapeuten, en soms is het belangrijk iemand door te verwijzen bijvoorbeeld naar Slaapmakend. Maar slaap is dus verweven is met het dagelijks leven. Daar kun je als wandelcoach veel in betekenen.  

Onderzoeker Martin Dresler verlegt de aandacht van het tellen van je geslapen uren naar zicht krijgen op je patronen. Als coach vraag je niet: Hoeveel uur slaap je? Bregje Hofstede nodigt uit om te kijken naar het leven waarin die nacht plaatsvindt. Beter slapen begint niet in bed, maar op het moment dat we onze signalen serieus nemen, waarbij we onszelf afvragen: 'Hoe leef ik eigenlijk?' Dat is de vraag waar een goede nachtrust begint.  

Vragen die je als coach kunt stellen: 

• Hoe regelmatig is jouw slaapritme?  
• Hoe ziet jouw dag eruit?  
• Waar is overdag geen tijd voor? 
• Wat neem je mee de nacht in? 
• Wat geeft je energie? Wat kost energie? Wat herstelt je energie?  
• Wat doe je met plezier? 
• Wanneer voelde je je (je lichaam) werkelijk uitgerust? 
• Wat kan je helpen om in een regelmatig slaapritme te komen? 

Dat sluit goed aan bij wandelcoaching, omdat een wandeling ook niet draait om één stap of één wandeling, maar om het ritme dat onderweg ontstaat en de regelmaat in je wandelingen. 

Kan wandelen helpen om gezond te slapen?  

Ja zeker. Wandelen helpt je herstellen. Maar voor ontspanning geldt niet: hoe meer, hoe beter. Juist rustig en doelloos wandelen in de natuur helpt je uit de 'aan-stand' te komen. Dat ondersteunt ontspanning en kan daarmee ook bijdragen aan beter slapen. Je leest er meer over in het artikel dat ik schreef voor het Tijdschrift voor Positieve Psychologie Wandelen is goed, dwalen is beter.  

Soms nodig ik een coachee uit om een paar minuten helemaal niets te zeggen. Alleen te wandelen en de wind te voelen, de vogels te horen, op te merken hoe de voeten de aarde raken. Na afloop vraag ik: 'wat merk je op?' Vaak zeggen mensen: 'heerlijk! En ook: Ik voel nu pas hoe moe ik ben. Het zijn geen spectaculaire ontdekkingen, maar het vormt een ingang om samen te onderzoeken hoe je coachee een dag creëert die slaap toestaat in de nacht.  

Bronnen 

Voor dit blog las ik 'Slaap vatten' van  Bregje Hofstede en het interview met  Martin Dresler in Tijdschrift De Psycholoog (2026, nr. 3). Daarnaast vloeien de reflecties over coaching, de vragen en de oefeningen voort uit mijn eigen ervaring en ervaring als wandelcoach/psycholoog. 

De tweedaagse training Vitaliteit en Gezonde Leefstijl 

In de tweedaagse training Wandelcoaching naar Vitaliteit en Gezonde leefstijl leer je hoe je coachees begeleidt naar een nieuw leven: Je leven aanpassen aan wie jíj bent, gezond eten en lekker bewegen in de natuur: het leidt naar een heerlijke nachtrust. In de training leer je hoe je mensen coacht met vitaliteitsvragen. Slapen is een belangrijk onderdeel in deze training. 

Wil je meer weten over slapen, vitaliteit en gezonde leefstijl? 

Lees deze artikelen: 

• Maartje de Rooij vertelt hoe ze vitaliteit en wandelcoaching combineert 
• Als afvallen je leven vergalt 
• Werk-Privébalans: Wanneer het teveel wordt. 

Toolbox en Kennisbank 

• Meer inspirerende artikelen, video’s en blogs over loopbaancoachen, coachen en wandelcoachen vind je in onze Toolbox Wandelcoachen en de Toolbox Coachen
• De Toolbox Wandelcoachen en de Toolbox Coachen zijn onderdeel van onze vrij toegankelijke Kennisbank voor Coaches en Wandelcoaches

Wil je meer leren over coachen naar vitaliteit en beter slapen? 

• Goed en professioneel wandelcoachen, je leert het in de erkende Wandelcoach Opleiding.  
• Bekijk het complete overzicht van de Wandelcoach opleidingen en -trainingen 

Wil je je verdiepen in vitaliteit en slapen in je coaching? Dan is de tweedaagse training Wandelcoaching naar Vitaliteit en Gezonde leefstijl iets voor je! 

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, verrassende artikelen en video’s over wandelcoachen en coachen. Meld je aan voor onze nieuwsbrief.