Hoe zet je de natuur in bij Systemisch Coachen?

De natuur kan systemisch coachen op vier manieren verdiepen:  

• De natuur kan een verrassende spiegel zijn van het systeem van je coachee 
• De natuur biedt alles voor een levende opstelling 
• Natuurmetaforen verhelderen systemische principes 
• Én de natuur nodigt uit tot onverwachte antwoorden.   

Lees verder, want hoe doe je dat in de praktijk? In dit artikel kijk ik samen met Eveline Vermeeren (psycholoog en systemisch coach) hoe je deze vier natuur-manieren bewust inzet bij je systemisch coachen. Wat ontstaat er als je de natuur niet alleen als decor, maar als onderdeel van het coachproces ziet. Eveline geeft er voorbeelden bij uit haar praktijk. 

Juist bij systemisch coachen!  

Je weet al dat natuur veel meer is dan een decor waarin je wandelt met je coachee (en zelfs dan heeft coachen in de natuur voordelen). De natuur kan voor je coachee een spiegel zijn, als metafoor dienen én ook een bron van verfrissend nieuwe informatie zijn. De natuur geeft ruimte om je heen en in jezelf, het laat je verstillen, het trekt de aandacht zonder dat het moeite kost. In de natuur voel je je verbonden, je verwondert je. Je wordt helder in je hoofd en voelt beter wat je wilt.  

Een complexe loopbaankeuze bijvoorbeeld, is niet eenvoudig, maar of je die brede bomenlaan of het kleine kronkelpad op wil, weet je meteen. Het komt niet uit je hoofd, íets in je weet het.  

Als coach is het geweldig om de natuur te betrekken in je coaching. En juist bij systemisch coachen is de natuur helemaal top! Waarom? De natuur is een groot systeem. En zij bestaat weer uit kleine systemen, en ze beïnvloeden elkaar. De natuur biedt je tal van prachtige metaforen.  

Wat kun je er allemaal mee als systemisch coach? Ik neem je mee in vier vruchtbare mogelijkheden. 

Hoe zet je de natuur in bij Systemisch coachen? 

 1. Natuurlijke spiegel 

De natuur kan een systeem van je coachee spiegelen. Hoe? Laat je coachee eens intuïtief een plek zoeken die symbool staat voor de huidige situatie van bijvoorbeeld zijn gezin van herkomst, het huidige gezin, de relatie, een vriendschap, een team of welk systeem er maar aan de orde is. Wat zegt de gekozen plek over het systeem?  

Waar kijk je dan naar als coach? 
Staat je coachee midden in het bos of aan de rand? Op een open veld, of dichtbij de enige boom op de hei? Hoe zit het met ruimte en nabijheid? Met afstand en verbinding? Laat je coachee er over vertellen.  

Waar plaatst hij zijn ouders, familie, collega, partner, organisatie of zijn verlangen? Wat zegt de afstand tussen coachee en de ander?  

Eveline Vermeeren begeleidt Sabine, een gescheiden moeder van een puberdochter. Vader heeft langzamerhand steeds minder aandacht voor zijn dochter. En dochter wordt daar boos en opstandig van; ze voelt zich niet gezien door vader. Sabine zit ermee. Ze voelt zich alleen: ze wil er zijn voor haar dochter, maar ze moet ook al die heftigheid opvangen die haar ‘halfbakken ex’ (zo noemt ze hem) met zich meebrengt. 

Eveline vraagt welke plek in de natuur past bij haar verhaal. Sabine wijst naar een modderpoel in de toch al zompige Beuningse uiterwaarden. ‘Daar sta ik, tot mijn oksels in de drab. Ik ga nog net niet kopje onder.’ Haar dochter plaatst ze naast haar in de modder. Haar ex is een grote boom verderop. ‘Die gaat zijn eigen weg en bekommert zich niet om ons.’ 

‘Waar zou je wíllen staan?’ vraagt Eveline. Sabine kijkt rond en wandelt naar een klein heuveltje aan de rand van de poel. ‘Hier ben ik dicht bij mijn dochter, ik kan haar goed zien, maar ik sta hier stevig en zak niet weg.’ 

‘Hoe is het hier? Wat merk je?’ 

‘Ik kan op adem komen, en rustig blijven. En mijn dochter vragen of ze af en toe bij me komt staan, zonder dat ik haar uit de modder trek.’ 

Dat verheldert: Sabine kan niet uit het systeem stappen, maar ze kan wél kiezen waar ze zelf staat. Op een plek die haar draagt, stevig genoeg om dicht bij haar dochter te zijn, zonder kopje-onder te gaan. 

2. Opstelling met de natuur 

Je kunt je coachee uitnodigen een natuurlijke opstelling te maken. Hoe? Bomen, struiken, stenen, takken, water, paden of een plek in het landschap kunnen allemaal dienen als representanten.  

Bijvoorbeeld je coachee kiest twee bomen voor zijn ouders. Waar bevindt je coachee zich in deze opstelling? Wat gebeurt er als je coachee letterlijk tussen de bomen van de ouders wandelt, of erom heen? Welke beweging wíl je coachee maken? Het bijzondere van buiten zijn is dat het lichaam van je coachee de beweging vaak vanzelf voelt. 

Of bijvoorbeeld takken van een boom vertegenwoordigen de teamleden van je coachee. Wie is welke tak? Welke tak aan de boom is je coachee in het team? Hoe is de verhouding? Wat is de grootte van de tak? Hoe stevig en zichtbaar is de tak? En welke tak wil je coachee zijn? 

Eveline begeleidt Lotte (25), ze werkt in de jeugdzorg en baalt ontzettend van de toestand op haar werk. Haar teamleidster is zachtaardig en vriendelijk, maar ze stáát niet voor het team, en ze regelt de zaken niet goed. Er wordt veel geklaagd en een paar collega’s gaan gewoon hun eigen gang. Andere collega’s kijken naar Lotte voor richting. Lotte is goed in overzicht en geeft hier en daar aanwijzingen. Maar ze wil die rol niet, ze voelt zich klem zitten tussen verwachtingen en de chaos. Ze weet zich geen raad en het liefst rent ze hard weg.   

Eveline vraagt haar om elementen in de natuur te vinden die haar team verbeelden. Lotte gaat op pad en wenkt Eveline naar haar plek toe. Voor haar teamleidster kiest ze een grote, scheef hangende dennenboom. ‘Hij staat er wel, maar geeft geen richting. Alsof hij zelf niet stevig staat.’ De collega’s die hun eigen gang gaan worden losse stenen, ze legt ze hier en daar neer op het pad. De collega’s die naar haar opkijken zijn twee jonge boompjes. Lotte zelf is het pad dat ertussen ligt. ‘Ik probeer er tussendoor te manoeuvreren, ik ben de hele tijd aan het rennen, maar ik kom nergens aan.’ 

‘Waar zou je graag willen staan?’ vraagt Eveline. Lotte wil naar de zijkant van het tafereel, ze vindt een open plek. ‘Hier heb ik afstand, kan ik zien waar ik sta in het team. Ik zie nu pas hoe vermoeiend ik alles in goede banen probeer te leiden, maar ook hoe pijnlijk dit is voor de tieners die we begeleiden. Er moet iets veranderen, voor mij, voor het team maar ook voor de jonge meiden.’ Samen met Eveline bespreekt met wie ze als eerste zal praten. Ze hoeft niet langer overal tussendoor te laveren en ook niet alles op te lossen. Dat zal iemand anders moeten doen.

3. De natuur als metafoor voor systemische principes 

Even vooraf: Ken je ze, de systemische principes? 
Je kunt daarbij steeds vanuit vier systemische lenzen kijken:  

1. 1. Binding: je hoort erbij! Word je ook gezien?  
   2. Ordening: je hebt je eigen plek. Sta je op je plek?  
   3. Balans: er is een voortdurend geven en nemen. Ontvang je? Of geef je te veel?  
   4. Herkomst en bestemming: je systeem heeft een verleden en een beweging naar de toekomst. Wat werkt er door uit je verleden en waar wil je systeem naartoe? 

De vier principes voor systemisch coachen zie je in de natuur. Alles heeft zijn plek en hoort bij het grotere geheel: van de oude boom tot het jonge plantje, en zelfs wat afgestorven is hoort erbij en is onmisbaar voor het geheel (binding).  

Er is een natuurlijke ordening: Wat er eerder is, is een voedingsbodem voor wat later komt (ordening). En in de natuur is er voortdurend een geven en nemen, groeien en afsterven, vasthouden en loslaten (balans). 

Een boom groeit vanuit de plek waar hij geworteld is, gevormd door de bodem, het weer en de seizoenen die hij heeft doorstaan. Nieuwe takken en bladeren groeien naar het licht. Zo kun je kijken naar je systeem: wat neem je mee uit je geschiedenis en waar wil je naar toe groeien (herkomst en bestemming)? 

De natuur laat zien wat er in onze systemen uit beeld raakt. Wat als je er niet meer bij wilt of mag horen? Of als je een plek inneemt die eigenlijk niet van jou is? Of als je vooral geeft en nauwelijks ontvangt? Of als je je niet weet waar je naar toe wilt. Door samen te kijken naar wat de natuur laat zien, kun je deze principes voelbaar maken.  

4. De natuur geeft verrassende antwoorden bij systemisch coachen 

Laat de natuur het antwoord geven op een vraag van je coachee. Een spannend vraag is: ‘Als je het antwoord vandaag ontvangt van deze plek: wat laat de plek je dan zien?’ Wees stil en laat je coachee het ervaren.  

Eveline wandelt met Yvon. Haar zoon heeft een psychische kwetsbaarheid, hij is 39 jaar en woont bij haar thuis. Hij heeft veel zorg nodig. Ze redde dat altijd goed samen met haar man, maar sinds twee jaar is ze gescheiden. Haar ex doet veel overdag, dat geeft rust. Hij vangt de ochtenden op en dan slaapt zij nog even door. Want de nachten zijn voor haar. Dat is prima en zo afgesproken maar het lastigste vindt ze dat haar zoon zo wisselvallig is. Wat de ene keer goed werkt, is de volgende keer hélemaal fout.  

Eveline doet samen met haar de Basiswandeling om even aan te komen. ‘Wat in de natuur past er bij dit moment?’ vraagt Eveline na afloop. Yvon kiest een bramenstruik. Tranen wellen op en ze vertelt dat ze voortdurend bang is om geprikt te worden, hard geprikt. ‘Ik schrik er altijd van, mijn lichaam staat op scherp, ik word daar zo moe van.’  

Samen bekijken ze de bramenstruik van dichtbij. Dan merkt Yvon de open plekjes tussen de stekels op. Met haar hand raakt ze heel voorzichtig zo’n plekje aan. ‘Misschien hoef ik niet steeds door de stekels heen,’ zegt ze zacht. ‘Misschien kan ik zoeken naar open plekken, momenten waarop hij wél bereikbaar is.’  

‘Wat zou het voor je betekenen?’ vraagt Eveline. Ze antwoordt: ‘Ik zie hoe ik mezelf forceer, dat hoef ik niet te doen. Ik kan ook even wachten op een open plek.’  

Welke vragen over de natuur stel je (en welke niet) bij systemisch coachen? 

Het uitgangspunt is natuurlijk altijd: laat je coachee de interpretatie doen. Dat klinkt voor de hand liggend maar toch 'vergeten' we het soms. Ik snap het want soms weet je gewoon bijna zeker dat die grote boom voor kracht staat. En dan blijkt die net als bedreigend te voelen voor je coachee. Invullen is zo jammer, je ontneemt ruimte aan de ander. Een omgevallen boom hoeft geen verlies of iets pijnlijks te zijn. Een splitsing in het pad hoeft niet over een keuze te gaan.  

Vraag liever:  

• 'Wat trekt je aandacht? Vertel er eens over. Hoe is dat voor je?'  
• 'Als dit iets met jouw vraag te maken heeft, wat kan het zijn? Vertel er eens over. Hoe is dat voor je?' 
• 'Welke beweging wil je maken? Ernaartoe, ervanaf? Hoe dichtbij?' 

Mijn coachee zag een omgezaagde enorme beuk en dat trok haar aandacht. 'Ik wil erop!', zei ze. En ze klom er fier op, spreidde haar armen en zei 'jaaahh'. Ze liep erover, voelde de boom en ze werd er speels van. Volkomen tevree sprong ze van de boom af. En toen zei ze: 'maar hij is dood.' Ow jammer, dacht ik, het ging net zo lekker. Ik was stil en ze bekeek de boom. 'Maar hij is wel voeding voor de bodem en er groeien paddenstoelen op, kijk maar hier, en ze wees naar de eerste elfenbankjes. 

Systemisch Wandelcoachen, is het wat voor jou? Volg de training op 30 oktober en 27 november

Systemisch coachen is een prachtige tool om met zachte ogen en een open hart te leren waarnemen wat het systeem en de context je probeert te vertellen. Als coach ondersteun je om het systeem weer in balans te brengen. Dan is het als coach belangrijk om goed te begrijpen wat de natuurlijke orde van een systeem is. Dat leer je in de tweedaagse training Systemisch Wandelcoachen.  

Wat leer je nog meer in deze training? 

• Je krijgt zicht op patronen die doorwerken in systemen. 
• Je leert werken met systemische basisprincipes. 
• Je leert de natuur als spiegel, metafoor en gids inzetten voor systemische processen. 
• Je gaat werken met natuurlijke opstellingen. 
• Je zet jezelf als instrument in: werken vanuit niet-weten en waarnemen zonder oordeel. 
• Je werkt met systemische vragen die de onderstroom zichtbaar maken. 

Het is een prachtige training voor je professionele én persoonlijke ontwikkeling, gegeven door zeer ervaren en professionele trainers zoals Eveline Vermeeren, psycholoog, wandelcoach, systemisch coach en rouwcoach. 

Wil je meer ontdekken over Systemisch Coachen in de Natuur? 

Lees: 

• Ontdek de kracht van Systemisch Coachen in de Natuur 
• Systemisch Wandelcoachen, hoe ik ermee leerde werken, een ervaring van Hanneke Weesie 
• De invloed van je moeder op je carrière. 

Toolbox en Kennisbank 

• Meer inspirerende artikelen, video’s en blogs over loopbaancoachen, coachen en wandelcoachen vind je in onze Toolbox Wandelcoachen en de Toolbox Coachen
• De Toolbox Wandelcoachen en de Toolbox Coachen zijn onderdeel van onze vrij toegankelijke Kennisbank voor Coaches en Wandelcoaches

Wil je meer leren over Systemisch Coachen in de Natuur. 

• Volg onze prachtige tweedaagse Training Systemisch Wandelcoachen 
• Je leert coachen in de natuur in de NOBCO-erkende Wandelcoach Opleiding.  
• Bekijk het complete overzicht van de Wandelcoach opleidingen en trainingen 

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, verrassende artikelen en video’s over wandelcoachen en coachen. Meld je aan voor onze nieuwsbrief.