Waarom zijn loopbaanvragen zo verschillend?

Loopbaanvragen zijn per moment en per coachee heel verschillend omdat je coachees in verschillende levensfasen en loopbaanfasen zitten. Een loopbaanfase gaat over de ontwikkeling in je werk. Een levensfase gaat over je ontwikkeling als mens. Meestal lopen ze met elkaar op, maar soms ook niet. Juist dat maakt loopbaancoaching zo boeiend. 

Welke loopbaanfasen zijn er?  

Loopbaanfasen zijn een soort reis die je maakt door de verschillende werkseizoenen. Niet iedereen doorloopt ze in hetzelfde tempo of in dezelfde volgorde, maar ze geven wel houvast om te begrijpen wat er in je ontwikkeling kan gebeuren. Zie het als een verhaal, een verhaal met vier seizoenen: 

• Lente: Waar wil ik naar toe?
  Je coachee is aan het ontluiken en zoekend. Hij wil ontdekken wat past, waar hij nieuwsgierig naar is en hoe hij zijn talenten kan inzetten. 

• Zomer: Hoe vind ik balans?
  Je coachee staat in volle bloei. Hij bouwt aan zijn carrière en persoonlijke ontwikkeling. Werk, ambities en privé vragen allemaal aandacht. De vraag is hoe je coachee met energie, plezier en balans kan blijven groeien. 

• Herfst: Is dit nog wel mijn plek?
  Je coachee is ervaren en kijkt met andere ogen naar zijn werk. Wat eerder vanzelfsprekend was, voelt niet meer passend. Hij verlangt naar betekenis geven, een andere rol of frisse richting. 

• Winter: Wat wil ik doorgeven?
  Je coachee heeft veel ervaring opgebouwd en zoekt hoe hij zijn kennis, wijsheid en vakmanschap verder te brengen. 

Bijvoorbeeld Loes is al 40 jaar docent in het onderwijs, maakte een carrièreswitch en start haar eigen wandelcoachbedrijf. Je zou haar qua levensfase herfstig kunnen noemen, maar qua loopbaanfase zit ze weer helemaal in de lente. Andersom kan een dertiger met veel ervaring als mentor al kenmerken van de herfstfase laten zien in zijn manier van werken.  

Welke levensfasen zijn er? 

De levensfasen veranderen door persoonlijke ontwikkeling. Je betrekt ze bij de loopbaanfasen, zo kijk je 'levensfasebewust' naar de loopbaanvraag van je coachee. Als je kijkt naar de vier seizoenen zie je globaal deze vier ontwikkelingen: 

• Lente: Ontluiken
  Je coachee is jong, wordt verliefd, kiest een studie of verhuist naar een nieuwe stad. Hij zoekt naar richting in het leven. 
• Zomer: Tot bloei komen
  Het leven is vol. Coachee combineert baan met gezin of een sociaal leven, bouwt aan werk, een eigen bedrijf. Soms voelt het alsof alles tegelijk gebeurt.  
• Herfst: Loslaten
  Je coachee kijkt met andere ogen naar werk en leven. Hij wordt er soms moe van. Wat past nog? Kinderen gaan uit huis, hij beëindigt een relatie, kiest voor minder werken of ontdekt een nieuwe passie. 
• Winter: Meer rust ervaren
  Je coachee put uit je ervaring, deelt wijsheid. Misschien is hij al opa of zij al oma, begeleidt anderen, maakt reizen, doet vrijwilligerswerk.  

Wat zijn voorbeelden van loopbaanvragen? 

• 'Ik weet niet welke baan ik moet kiezen. Wat is er allemaal? Ik wil de perfecte keuze maken.' 
• 'Hoe vind ik balans in werk en privé? Ik heb het superdruk!' 
• 'Wil ik dit werk nog wel blijven doen? Er verandert zoveel en ik heb het eigenlijk helemaal gehad.' 
• 'Ik ben zo thuis in mijn werk geraakt, ik wil mijn ervaring doorgeven. Maar hoe pak ik dat aan?' 

Herken je de verschillende loopbaan- en levensfasen in de vragen? Als wandelcoach is het waardevol om die te herkennen. En natuurlijk weet je dat deze vragen in elke loopbaanfase terug kunnen komen, kijk vooral naar je individuele coachee. Maar je zult zien dat het je helpt om te begrijpen waarom een bepaalde vraag juist nú op tafel komt. Zoals je in de natuur niet van een boom verwacht dat hij in de winter bloeit, kun je ook van een coachee niet verwachten dat iedere loopbaanvraag op elk moment passend is. 

Waarom wil een starter vooral de juiste keuze maken?  

Aan jonge coachees merk ik soms dat ze denken dat ze eeuwig vastzitten aan de keuze voor hun eerste baan. Dan móet de keuze perfect zijn en ja, dan durven ze niet te kiezen. In de lente loopt alles uit. Er is beweging, nieuwsgierigheid en groei. Dat zie je ook terug bij mensen die aan het begin van hun loopbaan staan.  

Eigenlijk gaat het vooral om ontdekken wat tot bloei wil komen. Juist door verschillende ervaringen op te doen, leert iemand wat wel en niet past. Onverwachte ervaringen en ontmoetingen brengen je coachee vaak verder dan een zorgvuldig uitgestippeld plan.

Waarom voelt groeien soms als jongleren?  

In de loopbaan is dit vaak een periode van opbouwen. Mensen hebben richting ontdekt, ontwikkelen zich, krijgen misschien een gezin of een partner. Er gebeurt veel tegelijk. De zomer is uitbundig, alles staat in bloei. 

Een coachee zei tijdens een wandeling: ‘Ik vind mijn werk heel leuk en ik ontwikkel me. Maar ik ben aan het eind van iedere week gesloopt. Mijn kinderen zijn heerlijk, maar al die feestjes, de zwemles, jazzballet. Ik heb ook een leven met vriendinnen en sport, naast mijn werk. En ons huis is klein, ik heb geen eigen plek.’ Mijn coachee wilde geen andere baan. Ze verlangde naar lucht. In deze fase speelt ambitie een rol, maar belangrijk is: hoe vind ik balans, kan ik grenzen stellen en me vitaal voelen in de hectiek? 

Tijdens een coachwandeling kun je letterlijk stilstaan bij de vraag: Waar gaat jouw energie naartoe? Met de Basiswandeling maakt je coachee een pas op de plaats. Soms helpt het om te vertragen zodat je coachee de spanning en emoties in het lichaam bewust voelt. Dat is vaak een ingang om energiegevers en energieslurpers te ontdekken en nieuwe keuzes te maken.  

Waarom ga je twijfelen aan werk waar je jarenlang gelukkig mee was? 

Veel mensen komen in deze levensfase met zo’n vraag als ‘wil ik dit nog tien jaar blijven doen?’ 

En ‘waarom blijf ik hangen in deze baan die me uitput?’ De herfst is ook zo’n mooi seizoen, een boom laat de bladeren los. Niet omdat er iets mis is met een boom, maar omdat er zo ruimte ontstaat voor een nieuwe cyclus. 

Een coachee van 55 herstelde van een burn-out en stond voor een keuze. Ze kon terug naar haar oude functie (ze was al aan het reïntegreren) met minder uren en aangepaste werkzaamheden. Haar hoofd vond dat een verstandige keuze, zo had ze zekerheid. 

Tijdens de wandeling keek ze naar haar best mogelijke toekomst. Ze was maar aan het denken en probeerde alles op een rijtje te zetten. Toen ik vroeg: ‘wat wil je hart?’ wist ze het meteen! Ze zag zichzelf als een vrije zelfstandig ondernemer. 

Ze had in een flits gedacht aan haar vader en broer, beide ondernemers. Hun overtuiging was altijd geweest: wat er ook gebeurt, we redden ons wel. 

Dat inzicht veranderde haar perspectief. Ze ontdekte dat ze niet alleen koos tussen haar oude baan en iets anders, maar vooral tussen twee overtuigingen: zekerheid en vrijheid. 

In deze fase gaat een coachgesprek vaak meer over waarden en betekenis. Als wandelcoach help je om de laag onder de keuze zichtbaar te maken. 

Waarom ontstaat later vaak de behoefte om iets door te geven?  

Mensen die naar het einde van hun loopbaan gaan, ervaren vaak een verschuiving. Je hoeft niet meer zo nodig hogerop en je verlangt naar meer betekenis. 

In deze fase zie je vaak vragen over coachschap, kennis overdragen en bewust kiezen waar iemand nog zijn energie aan wil besteden. Vaak willen mensen wandelcoach worden, lekker naar buiten en echt van betekenis zijn.  

Tijdens een coachwandeling kun je onderzoeken hoe iemand het liefste wil oogsten van de jaren ervaring. In de winter lijkt de natuur stil en sereen. Maar onder de grond is het een drukte van belang, alles wordt klaargemaakt voor de lente. 

Een leidinggevende vertelde: ‘Ik wilde altijd meer-en-hoger, maar nu hoef ik geen grotere afdeling meer. Ik word blij als mijn collega’s groeien.’ Hij dacht even dat zijn ambitie verdwenen was, maar die was alleen veranderd. 

Kun je in meerdere loopbaanfasen en levensfasen tegelijk zitten? 

Natuurlijk! Loopbaanfasen zijn geen leeftijdscategorieën. Veel mensen die een coach opleiding volgen beginnen voor zichzelf, vaak naast hun baan. Hoe oud ze ook zijn, soms zijn ze 30, soms zijn ze 60. Maar de lente begint opnieuw! 

Een dertigjarige die al langer een team begeleidt, kan zich al herfstig voelen op dat punt. Een twintiger die ontdekt dat ze MS heeft en opnieuw moet kiezen, maakt eerder een betekenisvolle heroriëntatie door dan leeftijdsgenoten. 

De seizoenen volgen elkaar niet altijd netjes op. Soms loop je tijdens één wandeling door zon, regen en wind naar rust, door de zomer naar de winter. Zo is het ook met een loopbaan. Als wandelcoach hoef je niet te denken in leeftijden, maar in ontwikkelvragen. Niet: Hoe oud is mijn coachee? Maar: In welk seizoen bevindt mijn coachee zich op dit moment en wat speelt daar? 

Waarom is het zo leuk om de seizoenen bij je coaching te betrekken? 

Als coach is het verfrissend om met de seizoenen te werken omdat de natuur zichtbaar kan maken wat in een loopbaan onzichtbaar blijft. In de natuur vinden we het heel gewoon dat alles zijn eigen tijd heeft. We verwachten niet dat een zaadje morgen een boom is. We vinden het prima als een boom in de herfst zijn bladeren loslaat of in de winter ogenschijnlijk stilstaat. 

De seizoenen helpen om met mildheid te kijken. Niet ieder seizoen vraagt om groei. Soms gaat het om vertragen, loslaten of juist oogsten. Dat maakt de metafoor van de seizoenen zo krachtig in loopbaancoaching. 

Hoe kun je de seizoenen inzetten tijdens een coachwandeling? 

Tijdens je coachwandelingen kun je de seizoenen vruchtbaar inzetten. Per seizoen heb ik vragen die je kunt stellen. Stel ze ook eens aan jezelf. Laat je verrassen! 

Lente: Wat wil tevoorschijn komen? 

Het groen is fris, de bomen staan in knop, kleurrijke bloemen, varens ontrollen zich. De natuur wordt wakker. 

Vraag bijvoorbeeld: 

• Iets in jou wil tevoorschijn komen, tot bloei komen, ontspruiten. Wat is het? 
• Waar ben je nieuwsgierig naar? 
• Welke deuren wil je openen? 

Lente nodigt uit tot experimenteren. Niet alles hoeft al duidelijk te zijn. 

Zomer: Wat staat volop in bloei? 

De natuur is tot volle wasdom gekomen: de bladeren zijn op zijn grootst, het is groen en er zijn veel insecten en vogels, ze leven erop los! 

Vraag: 

• Wat staat volop in bloei in jou? Je talent, kracht, levenslust? Hoe is je dat gelukt?  
• Waar groeit het misschien té hard? 
• Waar schiet je door in zorgen, regelen of presteren? 

De zomer gaat niet alleen over succes, maar ook over balans. 

Herfst: Wat wil je loslaten? 

Bladeren laten los, ze hebben hun functie gehad. De herfst toont dat loslaten geen verlies hoeft te zijn maar een natuurlijke beweging. 

Vraag bijvoorbeeld: 

• Wat zou je willen loslaten? Welke deuren zou dit openen? 
• Welke gewoonte wil je laten gaan?  
• Waar wil je ruimte voor maken? 

Veel loopbaanvragen in deze fase gaan over afscheid nemen van iets wat ooit goed was. 

Winter: Wat wil er in stilte rijpen? 

De winter lijkt stil, maar onder de grond gebeurt van alles. Dan gaat het om vertrouwen hebben dat er iets nieuws aan het ontstaan is. 

Vraag bijvoorbeeld:  

• Waarvoor wil je stilte nemen?' 
• Waar heb je rust voor nodig? 
• Welk inzicht mag de tijd krijgen? 

De winter leert ons dat groei vaak begint in de stilte. 

De natuur als je co-coach 

Wanneer je de seizoenen inzet is de natuur veel meer dan een decor. Een kronkelend pad is als een loopbaan die niet recht verloopt. Nieuwe scheuten naast een oude stam laten zien dat ontwikkeling niet stopt na je vijftigste en ook niet na je pensioen. Op een bankje met uitzicht kun je vooruitkijken. 

'Als jouw loopbaan een seizoen zou zijn, welk seizoen zou dat dan nu zijn?'   

Wil je meer weten over loopbaancoaching? 

Lees deze artikelen: 

• Zingevingsvragen, als leven en werk hun kleur verliezen 
• Loopbaanswitch: van bankman tot docent 
• 3 nieuwe manieren om je talent te ontdekken
• Carrièreswitch

Toolbox en Kennisbank 

• Meer inspirerende artikelen, video’s en blogs over loopbaancoachen, coachen en wandelcoachen vind je in onze Toolbox Wandelcoachen en de Toolbox Coachen
• De Toolbox Wandelcoachen en de Toolbox Coachen zijn onderdeel van onze vrij toegankelijke Kennisbank voor Coaches en Wandelcoaches 

Wil je meer leren over Loopbaancoachen of wandelcoachen? 

• Steengoed en professioneel loopbaancoachen, je leert het in de Loopbaancoach Opleiding (Wandelcoaching)
• Wandelcoachen, je leert het in de NOBCO-erkende Wandelcoach Opleiding.  
• Bekijk het complete overzicht van de Wandelcoach opleidingen en trainingen 

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, verrassende artikelen en video’s over wandelcoachen en coachen. Meld je aan voor onze nieuwsbrief.