8 Coaching valkuilen waar je zomaar in stapt… (+ Coaching Tips)

Ook als coach kun je weleens uitglijden. En ja, op een glibberig bospad, maar ik bedoel natuurlijk de subtiele valkuilen in je coaching waar je ongemerkt in kunt stappen. Mijn collega-opleiders Marian van Riel, Anne Kremers, Ingrid van de Ven en Fleur Schouten zien tijdens de Wandelcoach Opleiding die coaching valkuilen natuurlijk voorbijkomen. Dat is geen punt, vooral niet! Wij doen het soms ook nog.  

Coachen is prachtig, maar het is wel een echt vak. Je leert het door lekker veel te oefenen, gerichte feedback te ontvangen en zelfreflectie. Bij ons krijg je alle ruimte om in een verfrissende, veilige sfeer te oefenen, te ontdekken en je te ontwikkelen tot een steengoede wandelcoach. 

Wandel je mee langs herkenbare coach-valkuilen? Misschien denk je: ‘Oeps, dat doe ik ook!’ We geven er coach-tips bij. Ontdek hoe je nóg beter kunt coachen. 

Coaching valkuil 1: Te weinig focus: gezellig babbelen, maar waar gaat het heen?

Je coachee vertelt over de drukte op haar werk, de intensieve zorg voor haar moeder, haar faalangst en die collega waar ze zenuwachtig van wordt. Jij luistert, knikt, humt en vraagt geïnteresseerd door. Voor je het weet, is de coaching voorbij. Het was een fijn gesprek, de sfeer was goed, maar je coachee heeft alleen maar dingen verteld die ze allang wist en jij bent verdwaald in het gesprek. Wat heb je nou eigenlijk bereikt? 

Coaching-tip: Daarom is resultaatgedreven coachen zo fijn. Geef eerst ruimte aan het verhaal en onderzoek daarna de wens: wat wil je coachee in plaats van het probleem? ‘Ik wil zelfverzekerder worden (een gevoel),’ zegt je coachee. ‘Goed, en hoe ziet dat eruit? Wat zie ik jou dan doen wat je nu nog niet doet (het bijbehorende gedrag)?’ vraag jij. Coachee C zei: ‘Dan durf ik in vergaderingen mijn visie te vertellen, meer aanwezig te zijn en van me te laten horen.’ Dan heb jij een concrete wens die focus geeft aan de coachwandelingen. 

Soms check je elke wandeling in met ‘waarover mag het vandaag gaan?’ Daardoor raak je de wens uit het Startgesprek een beetje uit het oog. Zo gaat het de ene keer over werk, dan weer over de relatie dan weer over zingevingsvragen. Je verliest de rode draad en duurzame resultaten blijven uit.  

Coaching tip: Wil je coachee álles tegelijk aanpakken? Je brengt focus, richting aan haar prioriteiten door haar te vragen voor elk vraagstuk een cirkel op de grond te tekenen. Hoe groter de cirkel, hoe zwaarder het onderwerp weegt. Vraag vervolgens: ’Met welke cirkel wil je beginnen?’ Verandert de wens onderweg? Geen punt. Bespreek het samen en stel de koers bij.  

Coaching valkuil 2: Te snel willen

Als coach zie je vaak al snel mogelijkheden. Mooi! Maar je coachee wil misschien eerst gewoon zijn verhaal kwijt. Verdriet, boosheid of frustratie hebben ruimte nodig. 

Ik leerde tijdens mijn opleidingen oplossingsgericht coachen dat je al snel naar wensen en mogelijkheden kunt vragen. Maar in de praktijk merkte ik dat het niet altijd zo werkt. Ik herinner me coachee Paula, die aan het einde van onze wandeling in tranen was. Pas toen vertelde ze wat haar écht dwarszat. Daar had ik tijdens de wandeling te weinig ruimte aan gegeven. 

Coaching tip: Luisteren en erken eerst. Oók als je coachee het verhaal voor de derde keer vertelt. Gehoord worden is de eerste stap om verder te kunnen. 

Coaching valkuil 3: Projecteren: wat mij hielp, helpt jou vast ook

Ken je dat? Je coachee vertelt hoe uitgeput ze is door haar werk. Jij herkent het, je hebt zelf een burn-out gehad en weet precies hoe ellendig je je voelde. Je voelt meteen begrip én enthousiasme, want jij bent eruit gekomen. Voor je het weet, stuur je richting rust nemen, wandelen, een avondje Netflix en vooral even helemaal niets hoeven omdat jíj daar zo van opknapte. 

Maar misschien herstelt jouw coachee juist van sporten, dansen, lachen met vriendinnen of eens boos worden op haar partner. 

Coaching tip: Herkenning is fijn, maar jouw ervaring is niet die van je coachee. Dus voel je herkenning, word dan nieuwsgierig in plaats van zeker. Want wat voor jou werkte, hoeft voor je coachee helemaal niet te werken. En het mooie is, je hoeft niets te weten van de ander, de ander gaat het zelf ontdekken, met jouw goede coaching.  

Coaching valkuil 4: Als mijn coachee maar een inzicht krijgt!

Sommige coachees kunnen hun eigen gedrag haarfijn verklaren. Ze weten precies waar hun patronen vandaan komen, hoe de invloed van hun verleden is en welke gebeurtenissen hen triggeren. Maar al die inzichten hebben nog niet geholpen, ze voelen zich nog steeds ongelukkig: ‘ik weet precies hoe het vroeger thuis was waarom ik zo onzeker ben, en dat het niet nodig is, maar ik vóel me zo.’ 

Coaching tip: Natuurlijk is een inzicht waardevol. Maar je hoeft niet te graven, verklaringen te zoeken of te psychologiseren om iemand verder te helpen. Vraag liever eens: ‘Wat zou je anders willen doen?’ Of: ‘Wat zou een klein eerste stapje kunnen zijn?’ Want weten waarom je je zo voelt of zo handelt is waardevol. Maar ontdekken hoe je er mee om kunt gaan leidt echt tot iets nieuws. Denk niet dat inzicht en begrip automatisch leiden tot verandering. 

Coaching valkuil 5: Bezig met techniek of oefening 

De Ontdek-je-verlangen vraag, de Bomenschaalvraag, de Natuurtaart, Natuurlijke tegenpolen, de Innerlijke vriend, ACT-coach oefeningen en mindfulnessinterventies, we hebben zoveel prachtige oefeningen. Maar soms volg je de oefening in plaats van je coachee. Dan maak je de methode belangrijker dan de mens en pas je de oefeningen instrumenteel toe.  

Coaching tip: Aansluiten bij je coachee is veel fijner en belangrijker dan de stappen van een oefening. Als je lekker veel ervaring op doet gaat zo’n oefening in je zitten en ga je er mee spelen. Daarom ga je meteen aan de slag met coachen in de Wandelcoach Opleiding. En daarbij oefen je in de reguliere Wandelcoach Opleiding met 15 coachwandelingen, en doe je de NOBCO-versie dan doe je 25 coachwandelingen. Doe je daarbij nog de Noloc-versie tot Loopbaancoach, dan doe je nog eens 10 coachwandelingen erbij. Ik kan je vertellen dat je met deze ervaring, geformaliseerde feedback van je coachee, feedback van de trainer én supervisie, het coachvak al aardig onder de knie krijgt. Je gaat merken hoe goed het werkt en je gaat er echt van genieten! Wandelcoaching is fantastisch! 

Coaching valkuil 6: Het gesprek, een oefening, een interventie niet introduceren 

Soms vraagt een coach: ‘Wat in de natuur spreekt je aan?’ De coachee kijkt met een verbaasde blik naar je, de vraagt voelt out of the blue, hij komt uit de lucht vallen. Je coachee is afgeleid, het contact is even weg en jij gaat uitleggen en repareren. 

Coaching tip: Voor je coachee is het fijn om iets meer te weten wat hem te wachten staat. Bijvoorbeeld hoe een coachwandeling is opgebouwd, hoe je een oefening gaat doen. Dat hoeft niet uitgebreid maar iets als: ‘Ik luister graag naar je verhaal en begin meestal eerst met een korte oefening van 5 min om even aan te komen bij jezelf en in het bos, oké? En: ‘Ik zet soms de natuur in bij iets dat je vertelt, we gaan kijken hoe het voor je is, ik zal het aangeven als ik het doe, goed?’  

Coaching valkuil 7: Je wilt helpen (maar help je ook echt?)! 

Je wordt coach omdat je mensen graag helpt. Prachtig. Maar voor je het weet, ben jij harder aan het werk dan je coachee. Je gaat analyseren, troosten, adviseren of bijsturen. Allemaal met goede bedoelingen. Herken je deze vijf helpgewoonten (bron: Ger Schurink)? 

1. De analyserende graver: Waaróm is je coachee onzeker? Je wilt het verder analyseren, onderzoeken en je besluit dat het uit de kindertijd komt.  
2. De meelevende trooster: Je coachee is in tranen. Je snapt het en je vindt dat jij het verdriet moet verzachten zodat hij zich beter gaat voelen.  
3. De ongeduldige adviseur: Je luistert naar je coachee en je krijgt al een idee van wat je coachee moet doen. Zo ingewikkeld is het niet. Je voelt ongeduld opkomen. ‘Weet je wat jou echt zou helpen…’ 
4. De afleider: Je coachee is verdrietig en stil en jij weet niet goed wat je moet zeggen. Help, denk je en je zegt: ‘Volgens mij ben je heel krachtig’  
5. De opvoeder: Je coachee vertelt dat hij zijn baan wil opzeggen, zonder een nieuwe te hebben. Je denk ‘dat gaat mis’. Je wilt behoeden en corrigeert: ‘Dat zou ik niet doen!’ 

Coaching tip: Herkenbaar? Misschien voel je je onzeker als je coachee maar blijft worstelen of twijfel je aan jezelf als hij steeds hetzelfde verhaal vertelt. Het gaat er niet om dat je nooit mag troosten, adviseren of meedenken. Het gaat erom dat je merkt wat er bij jóú gebeurt. Wil je je coachee helpen, of wil je van je eigen ongemak af? Dus voel je die helpgewoonte opkomen? Zie dat de gevoelens van jou zijn, wees mild naar jezelf, haal adem en richt je aandacht op je coachee. Wat hierbij echt helpt is feedback vragen aan je coachees, supervisie en intervisie. Niet te versmaden! 

Coaching valkuil 8: Invullen: jij denkt al te weten wat er speelt 

Ik weet nog dat mijn coachee verzuchtte: ‘In mijn team zitten nogal wat haantjes, ik kom er niet zo goed tussen.’ Ik dacht, ze wil zich steviger voelen en assertiever worden! Maar ze vroeg zich af of ze überhaupt nog wel in dit team wilde werken. Ze was die mannen en hun gedrag zat. Bovendien was ze zwanger, ze wilde een carrièrestap maken na haar verlof.  

Coaching tip: Zonder dat ik het door had, zag ik het probleem én de gewenste oplossing al voor me. We doen het allemaal. Ons brein trekt razendsnel conclusies. Probeer het op te merken, en blijf nieuwsgierig met open vragen. ‘Wat zou je hierin graag anders willen?’ De kunst is om je eigen conclusies niet voor die van je coachee aan te zien.  

Coaching valkuilen en tips: Doe je dit? Doe dan dat 

Betrap je jezelf weleens op zo’n coaching –valkuil? Mooi, want met zelfreflectie leer je weer. Met een aanpassing in je coaching maak je soms een wereld van verschil. Doe je dit? Probeer dan eens dat! 

• Stel je te veel vragen achter elkaar? Vertraag, luister en laat stiltes vallen.  
• Maak je te veel samenvattingen? Luister en vraag eens of je coachee zich begrepen voelt.  
• Vraag je te snel naar wat wél werkt? Geef eerst ruimte aan het verhaal van je coachee. 
• Vraag je snel naar een volgend stapje? Sta eens stil bij wat er wel en nog niet helder is.  
• Nodig je je coachee uit tot acceptatie? Goed! Vraag eerst hoe je coachee zich verhoudt tot dat wat er is.  
• Zet je een oefening in zodra iemand vastloopt? Kijk eerst eens wat het vastlopen betekent voor je coachee.  
• Geef je een complimenten die je coachee ontkent of waardoor hij zich juist kleiner voelt? Geef proceswaardering in de vragende vorm. 
• Volg je de coachmethode? Blijf altijd eerst aansluiten bij wat de coachee op dat moment aangeeft.  
• Volg je je eigen ideeën? Ga opnieuw luisteren en volg je coachee. 

Wil je meer weten over Coaching valkuilen en Coaching tips? 

Lees deze artikelen: 

• Mijn beste coach-tip voor jou (video) 
• Zelfreflectie: waarom een eik geen beuk wordt 
• Coach worden? De 5 stappen om een goede coach te worden 
• Help, mijn coachee is een spraakwaterval! 

Toolbox en Kennisbank 

• Meer inspirerende artikelen, video's en blogs over loopbaancoachen, coachen en wandelcoachen vind je in onze Toolbox Wandelcoachen en de Toolbox Coachen
• De Toolbox Wandelcoachen en de Toolbox Coachen zijn onderdeel van onze vrij toegankelijke Kennisbank voor Coaches en Wandelcoaches

Wil je meer leren over coachen? 

• Goed en professioneel coachen, je leert het in de erkende Wandelcoach Opleiding.  
• En wil je leren Loopbaancoachen? Dan kan met onze Loopbaancoach Opleiding-Wandelcoaching. 
• Bekijk het complete overzicht van onze coach opleidingen en trainingen 

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, verrassende artikelen en video's over wandelcoachen en coachen. Meld je aan voor onze nieuwsbrief.