Levend verlies, ken je dat?

Bij rouw en verlies denken we vaak aan de dood. Iemand is ons ontvallen en zien we nooit meer. Dat vraagt rouwtijd en het doorwerken van de zogenoemde rouwtaken. Het heten taken, want het is ook werken.

Levend verlies, ken je de term al? Manu Keirse introduceerde hem. Hij bedoelt dat je je dierbare verliest terwijl hij nog leeft. De ander verandert ingrijpend door een ziekte, een ongeluk, depressie, dementie en hij wordt zo anders dat je hem niet meer herkent als de vertrouwde ander. Vaak moet je ook voor de ander gaan zorgen. Je wordt bijvoorbeeld mantelzorger van je man waar je ooit zo dol op was en nu…nu is er verwarring en verdriet. En ja, dan ben je ook in de rouw.

Rouwen

Keirse heeft het over levenslange rouw als je dierbare ziek (lichamelijk of psychisch) wordt of een beperking krijgt. Bij Levend verlies gaat het om degene die getroffen is: je moet het leven opnieuw ontdekken mét een beperking of chronische ziekte bijvoorbeeld. Hoe geef je opnieuw invulling? Wat is er mogelijk? Maar het gaat ook om de naaste: hoe ga je om de ander met psychische en/of lichamelijke problematiek? Hoe vind je je weg?

Voor beiden brengt het verdriet, angst, zorgen met zich mee en rouwen om dat wat verloren ging. Het leven en de verwachte toekomst ziet er totaal anders uit. Je kunt geen afscheid nemen van de ander. Een heel ander rouwproces komt op gang.

Weg toekomst

Eveline Vermeeren, onze trainer van de tweedaagse training Wandelcoaching bij Rouw en Verlies, begeleidde Diana, een gepensioneerde leerkracht. Haar man was huisarts geweest en ze hadden beiden hard gewerkt. Nu waren ze eindelijk met pensioen. Ze had er zin in.

Samen genieten van hun kleinkinderen, eindelijk was er tijd om op ze te passen en leuke uitstapjes te maken. Ze wilden ook korte vakanties maken en zo Europa ontdekken. Het was een wens van hun beiden.

Aanvankelijk was het plezier er ook, hoewel het Diana opviel hoe kritisch haar man was naar de keuzes van de uitstapjes. Er schortte altijd iets aan. Zo was hij boos op haar geweest toen het regende tijdens een mooie kustwandeling (zo kende ze hem niet). En hij viel ook een keer uit naar een kleinkind. Toen had ze een stevig gesprek met hem (‘wat krijgen we nou?!’).

Hij mist zijn werk als huisarts, de betekenis, de zin, zijn patiënten, de collega’s, dat wist ze ook wel. Maar dat hij er zó knorrig van werd viel haar flink tegen.

Diana baalt van de aanvaringen en probeert ze te voorkomen. Maar na een tijdje heeft hij heeft geen zin om erop uit te gaan, hij is soms zo somber dat hij liever in bed blijft liggen. Het lijkt of zijn kritische houding naar binnen slaat.

Diana weet niet hoe hiermee om moet gaan, ze cijfert zichzelf weg en past haar eigen bezigheden aan, aan de stemming van haar man. Ze wil hem opvrolijken en zo graag dat het beter met hem gaat, maar voelt zichzelf ook steeds somberder worden. Zijn huisarts constateert een depressie. Ondertussen zie hun beider pensioen er totaal anders uit.

 Sponzen en spiegelen

In de coaching spreekt Eveline met Diana over ‘sponzen’ en ‘spiegelen’: neem je de verantwoordelijkheid van de ander over, ga je mee in de emoties van de ander en cijfer je jezelf weg: word je een spons en verlies je jezelf?

Of leg je de verantwoordelijkheid bij de ander, geef je je grenzen aan en zorg je ook goed voor jezelf: spiegel je de ander, blijf je bij jezelf en leef je ook jouw leven?

Diana ziet hoe ze sponst. Met de wandelcoachoefening Natuurtaart ontdekt Diana dat het mag: ze mag iets leuks doen voor zichzelf zonder schuldgevoel. Dat is nog best een stap, loskomen van het schuldgevoel, maar de oefening biedt alternatieven. Ze realiseert zich dat ze haar grenzen mag doorvoelen én aangeven en ze vindt manieren om losser te komen.

Het verdriet blijft maar ze ziet: ik ben er ook nog.